Starten als zelfstandige:
Jouw droom, jouw regels, jouw toekomst.
Lieve toekomstige ondernemer,
Je hebt een idee. Een passie. Een talent dat de wereld verdient te zien. En nu sta je op het punt om die stap te zetten — de stap naar zelfstandigheid. Dat is moedig. Dat is inspirerend. En dat verdient alle steun en duidelijkheid die je nodig hebt.
In deze gids nemen we je stap voor stap mee door alles wat je moet weten: van de keuze tussen bijberoep en hoofdberoep, over eenmanszaak of vennootschap, tot alle formaliteiten en de grote verschillen met het statuut van werknemer. Helder, volledig en met veel warmte.
DEEL 1 — Bijberoep of hoofdberoep?
De eerste vraag die je moet beantwoorden: ga je volledig voor jezelf, of combineer je je zaak met een job in loondienst? Beide zijn mogelijk — en beide hebben hun eigen voordelen.
Zelfstandige in BIJBEROEP
Je combineert je zelfstandige activiteit met een hoofdactiviteit als werknemer, ambtenaar of uitkeringsgerechtigde. Je bouwt rustig op, met een vangnet onder je. Ideaal om te testen of jouw idee werkt!
Voorwaarden om in bijberoep te starten:
Loontrekkende (arbeider/bediende): minstens 50% tewerkgesteld (min. 235 uur/kwartaal)
Ambtenaar: minstens 50% tewerkgesteld, activiteit over min. 8 maanden/200 dagen + toestemming werkgever
Onderwijzer (statutair): minstens 60% voltijdse functie (niet vastbenoemd: 50%)
Interimwerker: minstens 235 uur/kwartaal + eerste én laatste dag van kwartaal onder contract
Ziekte-/invaliditeitsuitkering: min. 50% arbeidsongeschiktheid + toelating adviserende arts
Werkloze: via 'Springplank naar zelfstandige' (12 maanden met behoud uitkering)
Gepensioneerde: bijverdienen is mogelijk (grenzen afhankelijk van leeftijd en pensioentype)
Sociale bijdragen in bijberoep (2026):
Minimumbijdrage: €98,51/kwartaal (exclusief beheerskosten)
Tarief: 20,5% op netto beroepsinkomen tot €75.024,54 | 14,16% op schijf tot €110.562,42
Vrijstelling mogelijk bij jaarinkomen onder €1.922,16
Geen extra sociale rechten opgebouwd — je behoudt de rechten van je hoofdactiviteit
Belastingen in bijberoep:
Inkomsten worden opgeteld bij je loon als werknemer → hogere belastingschijven mogelijk (tot 50%)
Beroepskosten zijn aftrekbaar → verlaagt je belastbare winst
BTW-vrijstelling mogelijk bij omzet < €25.000/jaar
────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
Zelfstandige in HOOFDBEROEP
Je zelfstandige activiteit is je hoofdbezigheid. Je bent je eigen baas, volledig. Meer vrijheid, meer verantwoordelijkheid — en een volledig sociaal vangnet dat je zelf opbouwt.
Sociale bijdragen in hoofdberoep (2026):
Minimumbijdrage: €890,42/kwartaal (exclusief beheerskosten)
Tarief: 20,5% op netto beroepsinkomen tot €73.447,52 | 14,16% op schijf tot €108.238,40
Geen bijdragen boven €108.238,40
✨ Primostarterskorting: eerste 4 kwartalen slechts €459,82/kwartaal (1e kwartaal: €341,30)
✨ Vrijstelling belastingvermeerdering: eerste 3 jaar geen boete bij onvoldoende voorafbetalingen
✨ Jobbonus PLUS (Vlaanderen): tot 2x €650 premie voor startende zelfstandigen in hoofdberoep
Sociale rechten in hoofdberoep:
Pensioen (zelfstandigenpensioen)
Ziekte- en invaliditeitsuitkering (na 8 dagen ziekte)
Moederschapsverzekering / vaderschapsverlof
Gezinsbijslag (groeipakket)
Overbruggingsrecht (bij gedwongen stopzetting)
Mantelzorgverlof
Belastingen in hoofdberoep:
Eenmanszaak: personenbelasting op netto beroepsinkomen (progressieve tarieven)
Vennootschap: vennootschapsbelasting (20% op eerste €100.000 winst | 25% daarboven)
BTW-vrijstelling mogelijk bij omzet < €25.000/jaar
DEEL 2 — Eenmanszaak of vennootschap?
De tweede grote keuze: in welke juridische vorm ga je ondernemen? Beide opties hebben hun eigen charme — en hun eigen verplichtingen.
EENMANSZAAK (natuurlijk persoon)
De meest voorkomende en eenvoudigste vorm. Jij én je zaak zijn juridisch één. Snel op te richten, weinig kosten, weinig administratie. Perfect voor starters!
Voordelen:
Eenvoudig en goedkoop op te richten (geen notaris, geen minimumkapitaal)
Beperkte boekhoudkundige verplichtingen (vereenvoudigde boekhouding mogelijk)
Alle beslissingen en winst bij jou
Makkelijk om te vormen naar een vennootschap als je groeit
Opstartkosten: KBO-inschrijving €111,50 + BTW-activatie €60–€82 (2026)
Aandachtspunten:
Geen scheiding privé- en bedrijfsvermogen → onbeperkte aansprakelijkheid
Belast via personenbelasting (hogere tarieven dan vennootschapsbelasting)
Tip: verklaring van niet-vatbaarheid voor beslag bij notaris beschermt je woning
Boekhouding eenmanszaak:
Vereenvoudigde boekhouding: dagboek van ontvangsten en uitgaven
Geen verplichte neerlegging jaarrekening bij de NBB
Facturen bewaren en nummeren
Aangifte personenbelasting (winsten en baten)
────────────────────────────────────────────────────────────────────────────────
VENNOOTSCHAP (rechtspersoon — meest voorkomend: BV)
Je richt een aparte juridische entiteit op. De vennootschap heeft eigen rechten en plichten. Meer bescherming, meer fiscale optimalisatie — maar ook meer administratie en kosten.
Voordelen:
Scheiding privé- en bedrijfsvermogen → beperkte aansprakelijkheid
Vennootschapsbelasting: 20% op eerste €100.000 winst | 25% daarboven
Fiscale optimalisatie: loon + dividend + groepsverzekering (IPT) + VAPZ
VVPR bis: dividenden aan 15% roerende voorheffing (vanaf 3e boekjaar)
Onbeperkte bestaansduur — blijft bestaan bij wegvallen oprichter
Aandachtspunten:
Hogere opstartkosten: BV ca. €2.000–€2.500 (notaris + KBO + BTW-activatie)
Verplicht financieel plan bij oprichting
Volledige dubbele boekhouding verplicht
Jaarrekening neerleggen bij de NBB
UBO-register invullen (binnen 1 maand na oprichting)
Als bedrijfsleider: jezelf een loon uitkeren (loonfiche 281.20)
Boekhouding vennootschap:
Volledige dubbele boekhouding verplicht
Jaarrekening neerleggen bij de Nationale Bank van België (NBB)
Jaarlijkse algemene vergadering houden en notulen bijhouden
Aangifte vennootschapsbelasting (VenB)
DEEL 3 — Startersformaliteiten: jouw stappenplan
Of je nu kiest voor bijberoep of hoofdberoep, eenmanszaak of vennootschap — deze stappen moet elke starter doorlopen. Wij helpen je er graag bij!
1️⃣ Zichtrekening openen
Open een aparte professionele bankrekening. Wettelijk verplicht voor vennootschappen, sterk aanbevolen voor eenmanszaken. Zo houd je privé en zakelijk gescheiden.
2️⃣ Voorafgaande vergunningen aanvragen
Sommige activiteiten vereisen een vergunning vóór de start: voedselvergunning (FAVV), erkenning als aannemer, milieuvergunning, Unisono (muziek), ... Controleer dit voor jouw sector.
3️⃣ Inschrijving in de KBO via ondernemingsloket
Schrijf je in bij een erkend ondernemingsloket (Acerta, Liantis, Securex, Xerius, ...). Je ontvangt een uniek ondernemingsnummer (10 cijfers). Kosten: €111,50 (2026). Voor een vennootschap: eerst notariële akte, dan KBO-inschrijving.
4️⃣ BTW-hoedanigheid activeren
Activeer je BTW-nummer binnen 30 dagen na inschrijving in de KBO. Dit kan via het ondernemingsloket (€60–€82) of gratis via MyMinfin. Omzet < €25.000/jaar? Vraag de BTW-vrijstellingsregeling aan.
5️⃣ Aansluiten bij een sociaal verzekeringsfonds
Verplicht vóór de start van je activiteit! Kies uit: Acerta, Liantis, Securex, UCM, Xerius, ... Het fonds int je sociale bijdragen en stort ze door naar het RSVZ. Beheerskosten: gemiddeld 3–4% van je bijdragen.
6️⃣ Aansluiten bij een ziekenfonds
Ben je al aangesloten? Meld dan je nieuwe zelfstandige status. Ben je nog niet aangesloten? Schrijf je in bij een ziekenfonds naar keuze. Als zelfstandige in bijberoep: je behoudt de rechten via je werkgever.
➕ Extra stap voor vennootschappen:
Financieel plan opstellen (verplicht bij oprichting BV/NV)
Notariële oprichtingsakte laten verlijden
Publicatie in het Belgisch Staatsblad (door notaris)
UBO-register invullen (binnen 1 maand na oprichting)
Aansluiting bij sociaal secretariaat (voor verwerking bedrijfsleidersloon)
DEEL 4 — Welke documenten heb je nodig?
Voor iedereen (eenmanszaak én vennootschap):
Rijksregisternummer (op je identiteitskaart)
Bankrekeningnummer van de professionele rekening
Eventueel een commerciële benaming voor je zaak
Specifiek voor bijberoep:
Bewijs van loontrekkende activiteit (kopie loonbriefje of arbeidsovereenkomst)
Attest van je werkgever (bij ambtenaren: uitdrukkelijke toestemming)
Bij ziekte-/invaliditeitsuitkering: toelating van de adviserende arts
Specifiek voor vennootschappen:
Identiteitskaart van alle oprichters
Financieel plan (opgesteld door je accountant)
Bankattest (bewijs van gestort kapitaal)
Ontwerp van de statuten
Eventuele volmachten (als een oprichter niet aanwezig kan zijn bij de notaris)
Jouw starterschecklist — niets vergeten!
☐ Keuze statuut besproken: bijberoep of hoofdberoep?
☐ Keuze ondernemingsvorm: eenmanszaak of vennootschap?
☐ Rijksregisternummer klaar
☐ Professionele zichtrekening geopend
☐ Eventuele vergunningen aangevraagd
☐ Inschrijving KBO via ondernemingsloket (€111,50)
☐ BTW-nummer geactiveerd (binnen 30 dagen na KBO)
☐ Aangesloten bij sociaal verzekeringsfonds (vóór start!)
☐ Ziekenfonds op de hoogte gebracht / aangesloten
☐ Boekhouding opgestart (samen met ons 😊)
☐ Verzekeringen bekeken (gewaarborgd inkomen, BA, ...)
☐ Voor vennootschap: financieel plan + notaris + UBO-register
☐ Primostarterskorting aangevraagd (hoofdberoep starters)
Jij bent klaar voor dit avontuur.
Starten als zelfstandige is een van de mooiste en moedigste dingen die je kunt doen. Het vraagt voorbereiding, doorzettingsvermogen en de juiste mensen naast je. En die juiste mensen — dat zijn wij.
Heb je vragen? Twijfel je over je statuut, je ondernemingsvorm of je formaliteiten? Kom gerust langs, bel of mail ons. Samen zetten we jouw droom om in een solide onderneming.
Met veel vertrouwen en warmte,
Sofie-accountancy
sofiesboekhouding@gmail.com | vlaio.be | rsvz.be | belgium.be/ondernemen